Czym są ostre krawędzie szkliwa?
Ostre krawędzie kształtują się na językowej krawędzi zębów policzkowych żuchwy oraz na policzkowej krawędzi zębów policzkowych szczęki. Tworzą je przerośnięte punkty szkliwa. Każdy koń posiada krawędzie szkliwa, które są częścią naturalnej budowy zębów. Zwiększają powierzchnię żucia oraz ułatwiają rozdrabnianie i rozcieranie pokarmu. Jeżeli stają się zbyt długie i ostre, powodują owrzodzenia oraz rany błony śluzowej policzków i języka. Ból, jaki sprawiają koniowi, powoduje zaburzenia żucia. W konsekwencji dochodzi do rozwoju kolejnych patologii i pogorszenia komfortu życia konia.
Przyczyny powstawania ostrych krawędzi
Istnieją różne hipotezy na temat przyczyny powstawania ostrych krawędzi zębów. Niektóre z teorii, traktowane niemal jak dogmaty, upatrywały przyczyny ich obecności w udomowieniu koni i zmianie sposobu żywienia. Jednak, występowanie ostrych krawędzi zębów stwierdzono u dzikich koni, a także w materiale kopalnym. Uprawdopodobnia to tezę, że prawidłowo ukształtowane ostre krawędzie są normalną cechą anatomiczną zębów policzkowych koni i mogą pełnić ważną funkcję w rozcieraniu pokarmu.
Niewątpliwie, nieprawidłowa hodowla ma wpływ na częstsze występowanie problemów związanych z ukształtowaniem ostrych krawędzi u udomowionych koni. Świadomy lekarz weterynarii umie ocenić, w jakim stopniu należy je zredukować. Celem jest przywrócenie komfortu żucia, przy zachowaniu prawidłowego rozdrabniania pokarmu.
Objawy obecności ostrych krawędzi
Skutki dyskomfortu w jamie ustnej bywają odczuwane podczas użytkowania konia. Zwierzęta mogą być niespokojne podczas dotykania głowy. Często jeźdźcy mają problem w zakładaniu wędzidła, a w czasie jazdy konie niewłaściwie reagują na pomoce. Ostre krawędzie ranią tkanki miękkie – język i wewnętrzne powierzchnie policzków. Sprawiają ból koniowi w czasie jedzenia. Wiele zwierząt ma problemy z przeżuwaniem pokarmu i często stopniowo traci masę ciała. Więcej na temat objawów bólowych znajdziesz w innym artykule.
Leczenie
Rozwiązaniem jest regularna profilaktyka i pełne przeglądy stomatologiczne wykonane przez specjalistę. Szczególnie ważne jest dokładne badanie zębów z tyłu jamy ustnej (10-tek i 11-tek). Wiele koni ma tendencję do nadmiernej rozbudowy ostrych krawędzi w tej lokalizacji. Wynika to z budowy cingulum zębów. Szkliwo zębów mlecznych jest bardziej miękkie w porównaniu do stałych odpowiedników. Wpływa to na szybsze powstawanie ostrych krawędzi u młodych koni. Poniżej 5 roku życia zaleca się wykonywanie badania stomatologicznego co pół roku.
Najważniejsza jest umiejętność odróżnienia patologii od stanu fizjologicznego. Dokładna ocena zębów i właściwa technika tarnikowania (oszczędzająca powierzchnię okluzyjną – żującą), pozwola na dłuższy czas funkcjonowania zębów i prawidłowe rozdrabnianie pokarmu prze konia.
Podsumowanie
Ostre krawędzie szkliwa są naturalną częścią zęba i nie należy ich nadmiernie redukować. Niestety, często dokonuje się ich zbyt głebokiej redukcji, uzasadniając to możliwością rzadszych zabiegów. Jest to błędne myślenie. Nadmierne tarnikowanie powoduje problemy z żuciem i skraca czas życia zębów, a tym samym konia. Istotne jest, by stomatolog wiedział, kiedy ostre krawędzie są fizjologiczne, a kiedy powodują dyskomfort lub ból – wtedy należy je zredukować.
Usuwanie ostrych krawędzi wchodzi w skład ceny standardowych zabiegów w czasie tarnikowania (odontoplastyki).